Руми

œ РУМИ – Избрани песни

Оваа верзија на Руми е ран нацрт. За финалната збирка на стихови во облик на е-книга (pdf), кликнете овде:

Скапоцениот камен на водата (2010).

Начинот на кој што водиш љубов

е начинот на кој Бог ќе биде со тебе.

Поет, филозоф, мистик, вљубеник. Вистинското име на Руми е Џелалудин Балкхи (исто, Џалал ел-Дин Балкх-и, ’од Балкх’). Се родил на 30-ти септември, 1207 г., во Балкх, во провинцијата Корасан, дел од сегашен Афганистан, тогашен дел од Персиската империја. Помеѓу 1215-та и 1220-та, тој и неговото семејство побегнале пред заканата од инвазија на Монголите и емигрирале во Конја, во областа Рум во денешна Турција. Нешто подоцна станал познат како ’Руми,’ што значи ’од Рум’.

Татко му, Бахаудин Валад, бил теолог и мистик од денес непозната школа, чиј Маариф (Maarif), збирка на белешки, дневнички записи, служби и чудни описи за визионерски искуства, изненадуваат со сензуалната слобода во огласувањето на личното единство со Бога. Руми се запознал со татковиот таен внатрешен живот преку неговиот поранешен ученик Бурханудин Махакик. Бурхан и Руми ги изучувале и мистичките поетите Хаким Санаи и Фаридудин Атар, чии книги исто опишувале необични духовни зближувања во љубов со бога.

По татковата смрт, Руми ја презел неговата улога на шеик во дервишката учена заедница во Конја. Водел сосем вообичаен живот на религиозен научник – поука, медитација, помош на сиромасите - се’ до 1244 г., кога еден патувачки дервиш од Табриз влегол во неговиот живот и го променил од корен.

Таа есен, Руми сретнал туѓинец кој му поставил едно единствено прашање. Овој незнајник бил Шамс (Шамс-и Табризи), кој го имал пропатувано Блискиот Исток во потрага и молитва по некого кој “би го издржал неговото друштво.“ Некаков глас му се јавил на Шамса, “А што ќе дадеш во замена?“ “Својата глава!“ „Оној кого го бараш е Џелалудин од Конја.“ Прашањето кое Шамс му го поставил на Руми, го вџашило учениот. Не е сосема сигурно што точно било прашањето, но според најверодостојните преданија, Шамс прашал кој бил поголем, Мухамед или Бестами, оти Бестами рекол, ’Колку е голема мојата слава,’ додека Мухамед признал во својата молитва кон бога, ’Не Те познаваме колку што би требало.’ Руми ја слушнал длабочината од која ова прашање извирало и паднал на земја. На крај успеал да одговори дека Мухамед бил поголем, бидејќи Бестами голтнал една голтка од божественото и тука запрал, а за Мухамеда патот постојано се отворал.

После оваа размена, Шамс и Руми станале неразделни пријатели, префрлајќи се во еден свет на чисти, мистички разговори. Нивното пријателство е мистерија сама по себе. Минувале месеци заедно без никакви човечки потреби. Овој екстатички интензивен однос направил учениците на Руми да се почувствуваат запоставени; сеќавајќи ја зловолноста околу себе, Шамс исчезнал. Веројатно токму исчезнувањето на Шамс сторило мистички творец од Руми: во тој период тој почнал да пишува стихови, да слуша музика и да пее. Некои тврдат дека токму тогаш го измислил денес познатиот дервишки екстатички танц со вртење во круг. Во многу свои песни, Руми ја опишува љубовта кон Шамс, „Пријателот“ и болот од неговиот губиток е истороден со љубовта и разделбата од Бога.

Откако вести за Шамс му дошле од Дамаск, синот на Руми, Султан Велад, бил пратен да го доведе назад од Сирија, та мистичкиот разговор, или сохбет (sohbet), започнал пак. Шамс се оженил со девојка израсната во фамилијата на Руми. По второто исчезнување на Шамс (најверојатно бил убиен) и еден период на потрага по својот загубен пријател, Руми дошол до заклучок дека Шамс станал дел од него. Во следните триесетина години, тој сметал дека кога пишувал, тоа Шамс низ него пишувал, та ја нарекол својата огромна збирка (3,230 газали, 35,000 стиха; 44 тарџијат, песни создадени од две или повеќе газали, вкупно 1,700 стиха: и 2,000 рубијати) Divan-i-Shams-i Tabris-i, Збирката на Шамс од Табриз.

По смртта на Шамс, Руми имал уште два мистички пријатела, прво Саладин Заркуб, златар, а потоа, по смртта на Саладин, Хусам ал-Дин Чалаби, писар и ученик на Руми. Руми го посочил Хусама како извор на своето шестотомно мајсторско дело Меснавија (Mathnawi, или Mathnawî-yé Ma`nawî, што значи ’римувани куплети со длабоко духовно значење’). По дванаесет години работа на ова дело, Руми умрел на 17-ти декември 1274.

Кон преводот

Преводот на македонски јазик воглавно потекнува од англиската верзија на Коулмен Баркс[1], верзија позната по читливост и поетичност. Самиот Баркс е суфист кој не говори персиски ниту арапски, но умешноста во препејувањето ја направи неговата збирка Избрани песни од Руми најпопуларна книга на поезија во САД и Британија. Соработката на Баркс со Џон Мојн, ирански имигрант и професор по лингвистика, и’ дава веродостојност на неговата збирка преводи на Руми. Руми на Баркс е негов избор од сопствените пообемни преводи на Меснавија и препеви на постари транслитерации на оријентологот Р.А. Николсон и други. Инаку, мојот препев се основа и на консултација со други избори и верзии, како..... и коментарите на Ибрахим Гамард од Дар-ал-Маснави.

Постојат многу независни преводи на перискиот мистик и секој зафаќа различен агол на поезијата, нудејќи различни толкувања на делото. При поетскиот превод, секогаш е прашање на избор помеѓу прецизното значење (транслитерација) и поетичноста на речта (препев). Една транслитерација би опфатила серија на коментари и верзии на секој стих. Се решив за поетичноста, и однапред го предупредувам читателот дека секое толкување на Руми, моето сигурно, е нецелосно. За мене беше битно да делува, да заразува со занес. „Сакам пламтење, пламтење,“ вели Богот на Руми во Мојсеј и овчарот. Искрено се надевам дека барем малку успеав да го пресоздадам духот на Руми во македонскиот јазик. Воедно се надевам дека други, повеќе упатени од мене во персискиот јазик и книжевност, ќе се поттикнат да направат поверен превод или препев на овие безвремени стихови.

КОЈ ТОА ГОВОРИ НИЗ МОЈАТА УСТА?

Цел ден мислам на ова, а потем ноќе го кажувам,

од каде ли дојдов овде и што тоа треба да правам?

Немам претстава.

Душата ми е од другаде, сигурен сум во тоа,

и имам ниет таму да завршам.

Ова пијанство отпочна во некоја друга меана.

Кога ќе се вратам таму,

ќе бидам сосем трезен. Во меѓувреме,

како птица сум од друго поднебје, седам во овој птичјарник.

Доаѓа денот кога ќе одлетам,

но кој е сега овој во моево уво што ми го слуша гласот?

Кој тоа говори со мојава уста?

Кој гледа низ моиве очи? Што е душата?

Не можам да престанам да се прашувам.

Да можев да пробам само една голтка од одговорот,

ќе побегнев од оваа зандана за пијаници.

Не дојдов овде по своја волја, та ниту можам така да заминам.

Кој ли ме донел овде ќе мора и дома да ме врати.

Поезијава. Никош не знам што ќе речам.

Не ја планирам.

Кога сум вон нејзината реч,

мошне сум тивок и ретко воопшто зборувам.

Имаме огромна бочва вино, но не и чаши.

Тоа е сосем во ред со нас. Секое утро

Сјаеме, и навечер сјаеме пак.

Велат дека нема иднина за нас. Во право се.

Тоа е сосем во ред со нас.

ЗАЕДНИЦА НА ДУХОТ

Има една заедница на духот.

Придружи и’ се и сети ја радоста

на прошетка по бучна улица

и на бидување бука.

Испиј си ја сета страст

и биди срамота.

Затвори ги обете очи

да видиш со другото око.

Рашири ги рацете

ако сакаш да те прегрнат.

Седни во кругов.

Престани да се однесуваш ко волк

и осети ја љубовта на овчарот како те полни.

Ноќе, љубената твоја лунѕа.

Не прифаќај утеха.

Затвори ја устата за храна.

Вкуси ја љубената уста во својата.

Офкаш, „Таа ме остави.” „Тој ме остави.”

Уште дваесет ќе дојдат.

Испразни се од грижи.

Мисли на оној кој ја создал мислата!

Зошто остануваш во затворот

кога вратата е ширум отворена?

Излези од јазолот на уплашените мисли.

Живеј во тишина.

Потечи се’ удолу во круговите на битието

што секогаш се шират.

ДЕТСКА ИГРА

Слушни го поетот Санаи

кој живеел повлечено: „Не талкај надвор по патот

во вознес. Преспиј во меаната.“

Кога пијаниот заталкува на улица,

децата си играат мајтап со него.

Паѓа тој во калта.

Поаѓа по секој и било кој пат.

Децата го следат

без да го знаат вкусот на виното, без да знаат како

е да си опиен. Сите луѓе на земјава

се деца, освен неколку малубројни.

Никој не е возрасен освен оние слободни од жедба.

Бог рече,

„Светот е игра, детска игра,

а вие сте децата.“

Бог ја зборува вистината.

Ако не сте ја оставиле детската игра,

како можете да бидете возрасни?

Без чистина на духот,

ако сеуште сте среде сладострастие и алчност

и други желби, како деца сте

што си играат водење љубов.

Се борат

и се тријат едно од друго, но тоа не е однос (соншај, секс)!

Исто и со војните на човештвото.

Кавги се со играчки-мечови.

Без смисла, сосем бесплодни.

Како деца на дрвени коњчиња, војниците тврдат дека го јаваат

Борак, ноќниот коњ на Мухамед, или Дулдул, неговото муле.

Твоите дела не значат ништо, љубовта и војната што ги водиш.

Се држиш за панталоните и се риташ наоколу,

ти-ра-ри, ти-ра-ра.

Не чекај да умреш за да го согледаш ова.

Препознај дека твојата вообразба и твоето мислење

и твоите сетила се трски

што децата ги сечат и се преправаат дека им се коњи.

Знаењето на мистичките вљубеници е инакво.

Искуственото, сетилното, науките

се како магаре натоварено со книги,

или како шминка врз женска шминка.

Се брише.

Но ако правилно го подигнеш својот товар, ќе израдува.

Не си го носи знаењето-товар од себични причини.

Порекни ги жедбите и своеглавоста,

и можеби вистински ждребец ќе се појави под тебе.

Не се задоволувај со името ХУ,

со само збоорви за тоа.

Искуси го тоа дишење.

Од книгите и зборовите доаѓа мечта,

а понекогаш, од мечтата доаѓа единство.

ПОСЕБНО ЈАДЕЊЕ

Забележи како секое делче се движи.

Забележи како секој овде само што дошол од пат.

Забележи како секој бара различна храна.

Забележи како ѕвездите исчезнуваат на изгрејсонце

и како сите потоци течат кон морето.

Види како готвачите подготвуваат посебно јадење

за секого, како што тој сака.

Погледни ја оваа чаша што може да содржи море.

Погледни ги оние кои го гледаат лицето.

Погледни низ очите на Шамс

во водата која е

сосема драгоцен камен.

НОВОТО ПРАВИЛО

Старо правило е дека пијаните мора да се кавжат

и тепаат.

Вљубениот е исто толку лош. Паѓа во дупка.

Но доле во дупката наоѓа нешто што сјае,

повредно од било какви пари или моќ.

Вчера вечер месечината дојде и си ја фрли облеката на улица.

Го сфатив тоа како знак да запеам,

да паднам угоре во чинијата на небото.

Чинијата се крши. Секој паѓа насекаде.

Ништо друго да се стори.

Еве го новото правило: скрши ја винската чаша

и падни кон здивот на стаклодувачот.

Ова исцибравено и многу уморно,

мачено со стеги како лудак,

ова срце.

Сепак продолжуваш да си ја кршиш корупката

за да си го вкусиш јадрото!

ИМАМ ПЕТ НЕШТА ДА КАЖАМ

Разбудениот љубовник направо и’ говори на љубената,

„Ти си небо под кое духот мој кружи,

љубов внатре во љубовта, место на воскреснување.

Нека овој прозорец ти биде уво.

Многупати губев свест

од копнеж по твојата тишина што слуша

и по усмевот кој го забрзува животот.

Внимаваш на најмалите нешта,

моите сомнителни сомнежи и на најголемите нешта.

Знаеш дека златниците ми се лажни,

но сепак ги прифаќаш,

мојата безобразност и преправање!

Имам пет нешта да кажам,

пет прста да предадам

на твојата милост.

Прво, кога не бев со тебе,

светот не постоеше,

ниту некој друг.

Второ, што и да барав

секогаш тебе те барав.

Трето, зошто ли научив да бројам до три?

Четврто, нивата ми гори!

Петто, овој прст е за Рабија,

а овој за некој друг.

Има ли разлика?

Зборови ли се ова или солзи?

Дали липањето е говор?

Што да правам, љубов моја?“

Така тој говори и сите околу него

заплакуваат со него, смеејќи се безумно,

стенкаат во единството на вљубениот и љубената

што се шири.

Ова е вистинската вера. Сите други

се отфрлени преврски крај неа.

Ова е сема на ропството и господарството

во танц заедно. Ова е не-постоењето.

Ниту зборови, ниту природни факти

не можат ова да го изразат.

Ги знам овие танчери.

Дење-ноќе ги пеам нивните песни

во овој чудесен кафез.

Душо моја, не обидувај се да ми одговориш сега!

Најди си пријател, и скријте се.

Но што може да остане скриено?

Тајната на љубовта секогаш ја подава главата

од под покривките,

„Овде сум!“

КАДЕ СМЕ?

Невидлива птица прелетува,

но фрла брза сенка.

Што е телото? Таа сенка на сенката

на твојата љубов, што некако ја содржи

сета вселена.

Човек спие со тежок сон,

иако нешто налик сонце просјајува низ него,

ко прекрасен раб навезен под ракавот.

Се преврнува под покривката.

Секоја слика е лага:

Чист црвен камен на вкус е сладок.

Бакнуваш убава уста и клуч

се завртува во бравата на твојот страв.

Изговорена реченица се изострува до острица.

Мајка-гугутка си го бара гнездото,

прашува каде, гу? Каде, гу?

Каде што лавот почива.

Каде што секој маж и жена одат да плачат.

Каде што болните одат во надеж за оздравување.

Каде што ветар се крева да помогне во вршидбата

и истовремено понесува лаѓа на пловидба.

Каде што сите велат, Само Господ е стварен.

Ја-ху! Каде над каде.

Светлото брдило на ткајачот молска наваму-натаму,

на исток и на запад, Каде-сме?, Ма гу? Ма гу? Магу.

Како сонцето да вели Каде сме?

додека ткае прашувајќи.

Мислиш дека знам што правам?

Дека за еден здив или полуздив си припаѓам себеси?

Толку колку што перото знае што пишува,

Или топката што може да погоди каде ќе се оттркала.

Внатре во оваа нова љубов умри.

Патот ти започнува од другата страна.

Стани небо.

Потегни му секира на затворскиот ѕид.

Побегни.

Излези ко некој штотуку роден во боја.

Ајде, сега.

Покриен си со густ облак.

Искради се. Умри

и биди тивок. Тивкоста е најсигурниот знак

дека си умрел.

Стариот живот ти беше безглав бег

од тишината.

Немата полна месечина

изгрева сега.

БЕЗ ЗНАМЕ

„Порано барав купци за моите зборови.

Сега сакам некој да ме откупи од зборовите.

Насликав толку привлечни, длабоки слики,

сцени со Аврам и со таткото на Аврам, Азар,

кој исто бил познат по иконите.

Толку сум уморен од она што го правев.

Тогаш една слика без облик дојде

и престанав.

Барај друг да се грижи за дуќанот.

Не сум веќе по сликарството.

Конечно ја познавам слободата на лудилото.

Случајна слика доаѓа. Врискам,

„Излегувај надвор!” Се распаѓа.

Само љубов.

Само држачот во кој знамето паше,

и ветрот. Без знаме.

ВРЕЌА ЗА ХРАНА

Еднаш еден суфист здогледува вреќа за храна закачена за клинец.

Почнува да се врти и да си ја кине кошулата, велејќи,

Храна за она на што не му треба храна!

Илјач за глад!

Пламенот му се разгорува и други му се придружуваат,

викаат и јачат во љубовен оган.

Бесцелен минувач им дофрла, „Па тоа е само празна мешина.“

Суфистот вели, Оди си. Го сакаш она што ние не го сакаме.

Ти не си вљубеник.

Храната за вљубениот е љубовта по лебот,

не лебот. Никој што навистина љуби

не го сака постоењето.

Вљубените немаат ништо заедничко со постоењето.

Ја собираат заработувачката без влогот.

Без крила, а сепак прелетуваат преку светот. Без раце,

но победуваат во топка на полето.

Оној дервиш ја помирисал стварноста

и сега плете кошнички од чиста пројава.

Љубовниците креваат шатори на полиња од никаде.

Сите се од иста боја како тоа поле.

Доенчето не го познава вкусот на печеното месо.

За духот, безхран мирис е храна.

На Египјанинот, Нил му изгледа крвав.

На Израелитот, бистар.

Што е широк пат за еден е пропаст за друг.

САМО ЗДИВ

Ниту христијанин, ниту Евреин, ниту муслиман, ниту хиндус,

будист, суфист, или зен. Ниедна вера

ниту обичај. Не сум ни од Исток

ни од Запад, ниту од морето ниту

од земјата, ниту природен ниту етеричен, ниту

составен од елементи воопшто. Не постојам,

не сум битие во овој свет или следниот,

не потекнувам од Адам и Ева или од

било која приказна за потеклото. Моето место е безмесно,

трага на бестрагата. Ниту тело ниту душа.

Му припаѓам на вљубеното, сум ги видел двата света

како еден и тој еден го повикувам и го знам,

прв, последен, надворешен, внатрешен, само тој

здив кој дише човечки битија.

Над мислите за чинење добро и зло

има една полјана. Ќе се сретнеме таму.

Кога душата легнува во таа трева,

светот е преполн за говор.

Мислите, јазикот, дури и тој израз еден друг

немаат смисла.

Ветрето во зора има тајни да ти каже.

Не заспивај пак.

Мораш да го побараш она што навистина го сакаш.

Не заспивај пак.

Луѓето одат ваму-таму преку прагот

на кој двата света се допираат.

Вратата е округла и отворена.

Не заспивај пак.

Би сакал да те бакнам.

Цената на бакнежот е твојот живот.

Сега мојата љубов трча кон мојот живот со повик,

Каква зделка, купуваме!

Ноќ полна разговор што боли,

моите најгорко криени тајни. Се’

е во врска со љубење и со нељубење.

Ќе пројде и оваа ноќ.

Утре веќе имаме работа.

МОЈАТА НАЈЛОША НАВИКА

Мојата најлоша навика е што се заморувам од зима.

Станувам макотрпен за оние околу мене.

Кога не си овде, ништо не расне.

Ми недостига јасност. Зборовите

ми се заплеткуваат во јазли.

Како да се излечи лошото време? Прати го назад во реката.

Како да се излечат лошите навики? Прати ме назад кон тебе.

Кога водата се заробува во навикнати вирови,

ископај премин во дното

до морето. Постои таен лек

за оние кои ги боли толку многу

што не можат ни да се надеваат.

Надевачите би се навредиле кога би знаеле за него.

Гледај колку подолго можеш во пријателот што го љубиш,

без оглед дали тој се оддалечува

или ти се враќа.

ПОЛНИОТ НАГОН, ШТО МОЖЕ ЖЕНСКАТА СМЕА ДА СТОРИ И ПРИРОДАТА НА ВИСТИНСКАТА МАЖЕСТВЕНОСТ

Некој, по пат, вака му вели на Калифот на Египет,

“Кралот на Мосул

има наложница ко никоја друга,

Поубава одошто може да се опише.

Изгледа вака.“

Ја црта нејзината подоба на хартија.

Калифот го испушта пехарот.

Веднаш го праќа својот војсководец на Мосул

со илјадубројна армија. Опсадата трае една седмица,

многу жртви, ѕидините и кулите не издржуваат,

Меки како восок. Кралот на Мосул праќа гласник.

„Зошто ова убивање? Ако го сакаш градот,

ќе го напуштам и земи го!

Ако благо сакаш повеќе, уште полесно.“

Војсководецот го вади листот

со цртежот на девојката. Ова.

Моќниот Крал на Мосул е брз на одговор.

„Изведете ја. Идолот припаѓа меѓу идолопоклониците.“

Кога војсководецот ја здогледува, се вљубува

исто како Калифот. Не смеј се на ова.

Оваа љубов е исто така дел од бескрајната љубов,

без која светот не се врти.

Нештата преминуваат од неживи во растителни,

во сопства надарени со дух, преку нагонот

на секоја љубов што сака да се усоврши.

Вака војсководецот мисли, почвата изгледа плодна,

па го сее своето семе. На соне, ја гледа девојката.

Води љубов со нејзината претстава

и семето му се излева.

По некое време се буди.

Бавно сети дека девојката не е таму.

„Напразно го излеав семето.

Ќе ја испробам оваа итрица.“

Водач кој не е војсководец на сопственото тело

не треба да се чествува, ако неговото семе така се излева на песок.

Сега го губи сето самосовладување. Не му е грижа

за Калифот или дали ќе умре.

„Вљубен сум,“ си вели.

Не делувај во таква жештина.

Посоветувај се со некој учител.

Но војсководецот не можел.

Неговата залуденост е црноводен бран што го однесува.

Нешто што не постои сочинува привид

да се појави во мракот на бунарот

и привидот сам станува доволно моќен

да урниса вистински лав во дупката.

Уште еден совет: опасно е да се пуштат

други мажи во блиска врска со жените под твоја заштита.

Памук и пламени искри, кога се заедно,

тешко е, скоро неможно, да се спречи пожар.

Војсководецот не се враќа право кај Калифот,

туку крева шатор на скриена полјана.

Гори, не распознава помеѓу земјата и небото.

Умот му е загубен во удари на тапан,

безвредна ротква и син на ротква.

Калифот самиот бубачка, ништо.

Но само што оплодувачов и’ ги кине чакширите на жената

и и’ легнува меѓу бедра, пенисот поаѓа

право кон целта, се крева голема бука

и војниците надвор од шаторот повикуваат.

Скока и голиот задник му свети,

и истрчува надвор со сабја во рака.

Црн лав од блиското мочуриште

се фрлил меѓу коњите. Белја.

Лавот скока дваесет стапки во воздух,

шаторите рикаат како море.

Војсководецот брзо оди на лавот,

му ја располовува главата со еден удар

и веднаш сега трча назад кон шаторот на жената.

Кога повторно ја постила нејзината убавина,

пенисот му се крева уште повеќе.

Зафатот, средбата, е како со лавот.

Пенисот му останува кренат цело време

и не го излева напразно семето.

Убавицата е одушевена со неговата мажественост.

Веднаш, со многу полет му се придружува на полетот

и нивните два духа излегуваат од нив како еден.

Кога двајца се спојуваат вака, доаѓа еден друг

од невидениот свет. Можеби со раѓање,

ако ништо не го спречува зачнувањето,

но трет некој доаѓа, кога двајца со соединуваат во љубов,

или во омраза. Силните одлики родени

од таков спој се пројавуваат во духовниот свет.

Ќе ги познаеш кога ќе одиш таму.

Вашите спојувања даваат плод.

Затоа, биди внимателен. Чекај и биди свесни

пред да појдеш да се сретнеш со некого.

Памти, треба да се земат деца во предвид?

Деца со кои мораш да живееш и за нив да се грижиш,

родени од твоите чувства со некој друг, битија

со облик и говор и место за живот.

Дури и сега викаат по тебе.

Не’ заборави. Врати се.

Биди свесен за ова. Маж и жена заедно -

секогаш има духовен учинок.

Војсководецот не бил толку свесен. Паднал

и се залепил како бубачка во канче путер,

сосем се препуштил на љубовништвото. Тогаш,

исто така одеднаш, губи интерес. На жената

тој и’ вели, „Ни збор за ова на Калифот.“

Ја води кај него и Калифот се вџашува.

Стопати е поубава одошто си ја замислувал.

Некој човек прашува еден речит учител,

„Што е вистина, а што е лага?“ „Ова е лага:

лилјакот се крие од сонце, не од замислата на сонцето.

Замислата го плаши лилјакот и го води

подлабоко во спилата. Имаш замисла

за душманот која те приврзува за одредени сојузници.

Мојсеј, внатрешното светло на откровението,

го запалил врвот на Синај, но гората

не можела да го одржи светлото.

Не се измамувај вака!

Да се замислува не е да се живее

стварноста или нешто друго.

Нема храброст во замислата на битката.

Ѕидовите на живеалиштето на лилјакот се прекриени со слики

и многу разговори за јунаштво. Обиди се да придвижиш

една мисла од уво до уво. Тогаш, памучните уши

ти стануваат фини како нитки светлост.

Целото тело ти станува огледало,

сето око и духовно дишење.

Нека увото те одведе до твојата љубов.

И така, Калифот страсно се вљубува во девојкава.

Калифатот исчезнува како молња.

Ако љубењето ти трне, знај: кога она што го поседуваш

може да исчезне, тоа е само сон, суета, здив

под мустаќ. Ќе те убиело.

Некои велат, „Ништо не трае.“

Грешно мислат. Секој миг велат,

„Да постоеше некоја друга стварност,

ќе ја видев. Ќе знаев за неа.“

Бидејќи детето не го разбира следот на разумни заклучоци,

зарем возрасните треба да престанат да бидат разумни?

Ако разумните не го чувствуваат присуството на љубовта

во вселената, тоа не значи дека ја нема.

Браќата на Јосиф не ја гледале неговата убавина.

Но Јаков никогаш не ги симнал очите од неа. Мојсеј отпрво

видел само дрвен стап, но неговиот друг вид

видел отровница и причина за страв.

Видот е во спротивставеност со внатрешното знаење.

Раката на Мојсеј е и рака и извор на светлост.

Овие нешта се исто толку стварни како и бескрајот што е стварен,

но некому изгледаат како верски бладања,

некому кој верува единствено во стварноста

на полните органи и на органите за варење.

Не му го спомнувај Пријателот на ваков.

За друг, сексот и гладот се бледи слики,

а Пријателот е попостојано, поцврсто тука.

Остави го првиот да си оди во својата црква, а ние ќе си одиме во својата.

Не зборувај премногу со оние кои се сомневаат и со оние

кои тврдат дека во ништо не веруваат.

И така, Калифот има замисла

дека влегува во убавата жена

и и’ доаѓа да си ја исполни желбата.

Споменот му го крева пенисот, го напрега во мисла

да се крева и спушта,

што прави органот да нарасне од задоволство.

Но како што всушност легнува со жената,

му доаѓа оглас од Бога

да прекине со овој блуд. Многу тивок шум,

како глувче што би направило. Пенисот паѓа

и страста исчезнува.

Помислува дека тоа шушка змија

под сламарицата. Девојката гледа дека ова му паѓа

и почнува грчевито да се смее на чудниот случај.

Се сеќава на војсководецот како го убил лавот,

со пенисот високо кренат.

Долго и гласно се смее.

На што и да помисли, само повеќе се смее,

Како смеата на оние кои јадат хашиш.

Се’ е смешно.

Секое чувство има извор и клуч кој го отвора.

Калифот е бесен. Го извлекува мечот.

„Што е толку смешно? Кажи ми се’ што мислиш.

Ништо не ми премолчувај. Во овој миг,

јасновиден сум. Ако лажеш, ќе ти ја отсечам главата.

Ако ја кажеш вистината, ќе те ослободам.“

Напластува седум Курани еден врз друг

и се колне дека ќе стори ко што вели.

Кога конечно се прибира,

девојката му кажува за се’ подробно. За логорот

на полјаната, за убиството на лавот,

за враќањето на војсководецот во шаторот со кренат пенис

сеуште тврд како рог од носорог.

Наспроти органот на Калифот

што паѓа од глувчи шум.

Скриеното секогаш излегува на виделина.

Не сеј лошо семе. Сигурно ќе про’рти.

Дождот и сонцето ќе направат да се крене во воздух.

Пролет доаѓа после листопадот,

што е доволен доказ за воскреснувањето.

Тајните излегуваат напролет, од земните усни во лисјата.

Грижите стануваат мамурлук.

Но од каде виното дошло? Мисли.

Расцутената гранка не наликува на својата семка.

Човекот не му наликува на своето семе. Исус произлегол

од здивот на Габриел, но не е во тој облик.

Гроздот не наликува на лозницата.

Љубовните дела се семе на нешто

сосем поинакво, живеалиште.

Ниедно потекло не наликува на одредиштето.

Не можеме да знаеме од каде ни потекнува болот.

Не знаеме што се’ сме сториле.

Можеби и е подобро што не знаеме.

Без разлика, страдаме поради тоа.

На Калифот му се враќа јасноста. „Во гордоста

на мојата моќ ја земав оваа жена од друг,

та се разбира, некој друг ми чукна на врата.

Оној кој врши прељуба е сводник

на сопствената жена.

Ако повредиш некого, привикуваш

иста повреда на себеси. Моето предавство

направи предавник од мојот пријател. Ова повторување

мора некаде да запре. Овде, во милостив чин.

Ќе те вратам на војсководецот,

велејќи дека друга моја жена е љубоморна,

а бидејќи војсководецот беше доволно храбар

да те донесе од Мосул,

ќе те земе за жена.“

Ваква е мажественоста на пророкот.

Калифот бил полно немоќен,

но неговата мажественост била најмоќна.

Сржта на вистинската мажественост е способноста

да се остават половите задоволства. Силата

на полниот порив на војсководецот е помалку од черупка

во спредба со благородноста на Калифот

во ставање крај на кругот на сеење сладострастие и жнеење

таинственост и осветољубивост.

Оној кој си оди со корка леб

на местенце кое му паше ко гнездо,

оној кој не сака повеќе, по кого

никој не копнее.

Тој е писмо до секого. Го отвораш.

Вели, Живеј.

ОДБИЈ СЕ ОД ГРАДАТА

Малку по малку, одбиј се од градата.

Ова е сржта на она што имам да ти го кажам.

Од зачеток, чија храна доаѓа во крвта,

премини во бебе што млеко пие,

па во дете на цврста храна,

па во трагач по мудрост,

па во ловец на поневидлив плен.

Помисли како би изгледал разговор со зачетокот.

Би можел да му речеш, „Светот надвор е огромен и сложен.

Има житни полја и планински преоди,

и овоштарници во цут.

Ноќе има миријада ѕвезди, а во сончевина

убавината на пријателите во танц на свадба.“

Го прашуваш зачетокот зошто тој, или таа, останува

склопчен во мракот со затворени очи.

Чуј му го одговорот.

Нема „друг свет.“

Го знам само она што сум го искусил.

Тебе мора да ти се причинува.

Замисли дека се лизгаш од лицето на гребенот

ко орел. Замисли дека одиш

ко тигар кој сам гази во шумата.

Најубав си кога ловиш.

Минувај помалку време со славеи и пауни.

Првите се само глас, вторите се само боја.

НОЌЕН РАЗГОВОР

Средноќ повикав,

„Кој ли тоа живее во оваа љубов

во мене?“

Ти рече, „Јас, но не сум овде

сам. Зошто се овие други слики

со мене?“

Реков, „Тие се твои одрази,

исто како што убавите жители на Чигил

во Туркменистан си наликуваат еден на друг.“

Ти рече, „Но кое е ова друго живо

битие?“

„Тоа е мојата ранета душа.“

Тогаш ти ја доведов таа душа

како затвореник.

„Оваа е опасна,“

ти реков. „Не ја пуштај лесно.“

Ти ми намигна и ми го подаде

крајот на една тенка нитка.

„Потегни силно,

но не ја кини.“

Посегнав со раката

да те допрам. Ме удри по неа.

„Зошто си толку безмилосен со мене?“

„Од добри причини. Но секако не

за да те оддалечам! Секој што влегува овде

а вели Еве сум мора да се удри.

Ова не е трло за овци.

Нема овде растојанија на делба.

Ова е светилиште на љубовта.

Саладин е она на што наликува душата. Протриј си ги очите

и погледни повторно со љубов во љубовта.“

Ти рече, „Кој е на порти?“

Јас реков, „Твојот роб.“

Ти рече, „Што сакаш?“

„Да те видам и да се поклонам.“

„Колку долго ќе чекаш?“

„Се’ додека не ме повикаш.“

„Колку долго ќе готвиш?“

„До Воскресението.“

Разговаравме преку портата. Изјавував

голема љубов, дека сум се откажал

од она што светот го нуди за да бидам во таа љубов.

Ти рече, „Таквите тврдења бараат сведок.“

Јас реков, „Овој копнеж, овие солзи.“

Ти рече, „Обезвреднети сведоци.“

Јас реков, „Никако!“

Ти рече, „Со кого дојде?“

„Со величествената мечта која ти ми ја даде.“

„Зошто дојде?“

„Мирисот на твоето вино беше во воздухот.“

„Каква ти е намерата?“

„Пријателство.“

„Што сакаш од мене?“

„Милост.“

Тогаш праша, „Каде ти е најпријатно?“

„Во дворецот.“

„Што виде таму?“

„Вчудоневидувачки нешта.“

„Тогаш зошто е толку очаен?“

„Оти сето тоа може да се изгуби во еден миг.“

„Кој може тоа да го причини?“

„Јасната размисла.“

“Во што тогаш можеш да живееш безбедно?“

„Во самопредавањето.“

„Какво е ова откажување?“

„Мир кој не’ спасува.“

„Не постои ли закана од пропаст?“

„Само од она што доаѓа во твојот сокак,

внатре во твојата љубов.“

„Како одиш таму?“

„Во совршеност.“

ПОСТОЈАН РАЗГОВОР

Кој е најк’сметлија од целиот оркестар? Трската.

Нејзината уста ти ги допира усните да научи музика.

Сите трски, посебно шеќерната, мислат само

на тоа. Се нишаат на дршките,

слободни на многу начини танцуваат.

Без тебе свирките би умреле.

Една седнува блиску до тебе. Друга прима долг бакнеж.

Тамбурата моли, Допри ми ја кожата за да бидам себе.

Да те осетам како влегуваш во секој мој дел коска по коска,

она што умре вчера може да зацели денес.

Зошто да живеам на потрезен начин и да те сетам како осекуваш?

Нејќам.

Или дај ми доволно вино или остави ме на мира,

сега кога знам како е да се биде со тебе

во постојан разговор.

ОГАН НА ПОЛНОЌ

Повик се слуша од мојата соба

каде што се бев склопчил.

На сета моја похота и мртво живеење сеуште можам да живеам со тебе.

Ти сакаш така.

Ми подготвуваш и принесуваш вечера.

Забораваш каков бев.

Морето се движи и се крева во горештината

на пладнето,

во жештината на оваа мисла што ја имам.

Зошто сите човечки отпори не изгоруваат со оваа мисла?

Тапан е и раце што тапанаат.

Оган е на полноќ на врвот на ридот,

оваа повторна средба со тебе.

ШАТОРОТ

Надвор, мразна пустинска ноќ.

Оваа друга ноќ внатре се стоплува, гори.

Нека пределот се прекрие со трнлива кора.

Овде имаме мека градина.

Земјите разорени,

градовите и селата, се’

една изгорена, поцрнета топка.

Новостите што ги слушаме се полни жалост за таа иднина,

но вистинската новост внатре овде

е дека нема никакви новости.

РУБИНОТ НА ИЗГРЕВОТ

Во рана зора,

токму пред изгрејсонце, љубовниците се будат

да се напијат голтка вода.

Таа го прашува, „Дали повеќе ме љубиш мене или себеси?

Навистина, кажи ми право.“

Тој вели, „Ништо не остана од мене.

Како рубин сум кренат кон изгревот.

Дали е таков сеуште камен, или е свет

сочинет од руменило? Тој не и’ пружа отпор

на сончевата светлост.“

Вака Халаџ рече, Јас сум Бог,

и ја говореше вистината!

Рубинот и изгревот се едно.

Бидете храбри и совладајте се.

Целосно станете и слух и уво,

и понесете го овој сончев рубин како наушница.

Работете. Продолжете да го копате својот бунар.

Не мислете на крајот на работата.

Има таму некаде вода.

Потчинете се на секојдневна дисциплина

Вашата преданост кон неа

е ѕвонење на врата.

Продолжете да чукате, а радоста внатре

кога-тогаш ќе го отвори прозорецот

да погледне кој тоа стои надвор.

ПОЛЕТ

Љубовта ми го одзеде сите дејанија

и ме исполни со поезија.

Се трудев тивко да повторувам,

Нема сила освен твојата,

но не можев.

Морав да плескам и пеам.

Порано бев достоинствен и кроток и постојан,

но кој може да стои на овој виор

и да се сеќава сите тие нешта?

Гората го чува одекот длабоко во себе.

Така јас го чувам твојот глас.

Јас сум парче дрво фрлено во твојот пламен

и брзо изгорено во дим.

Те видов и станав празнина.

Оваа празнина, поубава од постоењето,

го брише сето постоење, а сепак кога доаѓа,

постоењето напредува и раѓа уште повеќе постоење.

Небото е сино. Светот е слепец

кој чучи на патот.

Но кој ќе ја види твојата празнина

гледа зад синилото и зад слепецот.

Великата душа се крие како Мухамед, или Исус,

се движи среде толпата во град

кадешто никој не ја знае.

Да се велича е да се велича

начинот на кој човек и’ се предава

на празнината.

Да се велича сонцето е да ги величаш сопствените очи.

Величај го, морето. Она што го велиме, чунче.

И така морското патешествие продолжува, кој знае каде?

Само морето да те држи во прегратка е најголемата среќа

што може да не’ снајде. Тоа е потполно разбудување!

Зошто да жалиме оти сме спиеле?

Не е важно колку долго сме биле во несвест.

Зашеметени сме, но остави ја вината.

Чувстувувај го движењето на нежноста

околу себе, полетот.

Ние сме и огледалото и ликот во него.

Овој миг го опитуваме вкусот

на вечноста. Ние сме и болката

и она што ја лекува болката. Ние сме

и слатката студена вода и бокалот што ја излева.

ГОСТИЛНИЦАТА

Да се биде човек е гостилница.

Секое утро нов дојденец.

Радост, смут, зло,

некаква миговна свесност доаѓа

како неочекуван посетител.

Добредојди ги и забави ги сите!

Дури и да се толпа жалости

што насилно ти ја чистат куќата

од сет намештај.

Сепак, почести го секој гостин.

можеби те расчистува

за некоја нова радост.

Црните мисли, срамот, злобата,

пресретни ги на прагот со насмевка

и покани ги внатре.

Биди благодарен за што и да влегува,

оти секој е пратен

за водич од далечините.

КОЈ ГИ ПРЕДИЗВИКУВА ОВИЕ ПРОМЕНИ?

Кој ги предизвикува овие промени?

Фрлам стрела надесно.

Паѓа налево.

Ловам срна и одеднаш

ме гони див вепар.

Ковам завера да го добијам она што го сакам

и завршувам во затвор.

Копам замки за други

и паѓам во нив.

Би требало да се сомневам

во она што го посакувам.

ЗОШТО Е ВИНОТО ЗАБРАНЕТО

Кога мисловниот зрак на Пророкот

го погодил тапчото со кого што бил,

човеков станал мошне среќен и говорлив.

Наскоро почнал непристојно да бунца.

Ова е маката со без-сопството

дојдено пребрзо,

како и со виното.

Ако оној што пие вино

и&