Поглавие петто: Училиште

Тренингот во сала продолжуваше. Џон ја гледаше Лара како се менува. Сега го држеше ’рбетот исправен, старото тегнење и некоординираност на телото се изгуби. Дланките најчесто и’ беа отворени, не веќе стиснати во тупаници или нервозно да фаќаат сешто наоколу. Добро спиеше. Престана да се буди средноќ да тапка по куќата барајќи нешто да касне или да се напие. Исто така, стана пожива и повнимателна кон она што Џон и’ го раскажуваше. На негова тивка радост, изгледа почна да му верува.

Туку ова не ги намали строгите барања на Џон. Иако благо, тој продолжи од неа да бара да учи нови вежби и да ги обновува старите. Лара имаше инструкции темелно да си ги запишува соништата со сите поединости кои можеше да ги собере од нив. Девјочето чуваше тетратка крај постелата со пенкало подготвено на празен лист при рака да запишува веднаш штом се разбудеше. Имаше бесконечно многу прашања за своите соништа, но кога сфати дека Џон не сакаше да и’ каже што тие значеа, па дури и дека се шегува со нејзината сериозност за некои од нив, прифати едноставно да му ги опишува во нивната сликовита разноликост.

Џон навистина беше длабоко заинтересиран за нејзините соништа. Имаше своја тетратка во која повремено ги забележуваше нејзините описи. „За моите приказни,“ и’ рече. Лара беше задоволна. Навистина му помагаше со раскажувањето на приказни, ко што тој побара на денот кога прв пат се сретнаа на пазарот. Девојчето го исполнуваше својот дел од договорот, а тој ја поучуваше; иако Лара не можеше да најде јасна поврзаност со крадење, сето тоа и’ делуваше толку интересно.

Соништата на Лара се менуваа. Се сети дека во сиропиталиштето, а потем и на улица, имаше сонови преполни со случувања, многу насилство и страшни нешта, без вистински завршетоци, при што утрото само ги прекинуваше без да му донесе одмор на умот. Сега, со смирен сон, нејзината способност да ги поврати соништата ја доведе до откритие дека сонува повеќе од еден сон ноќе, а присеќавање на некој навидум бесмислен сон може да одведе во подлабок сон. Понекогаш и’ успеваше да се сети на навистина чудни соништа, на древни животни, предели кои никогаш не ги видела, на кипови и замоци и храмови, населени со луѓе со чудна кожа и коса, во облека со необични бои и крој. Таа му ги опишуваше до поединост на Џон, а понекогаш и му ги глумеше. Џон уживаше во нејзините глумечки способности, кои секогаш ги нарекуваше ’огледување,’ способност да се стане некој или нешто, наместо само да се наподобува или глуми. Понекогаш таа му црташе мапи и карти на своите соништа, а тој ја прашуваше за детали: какво било времето во сонот, дали улиците биле калдрмисани или од глина, колку влезови некоја куќа имала, каков бил знакот над влезот на некој храм, и слично. Подоцна, и’ најде молив и доволно хартија за да ги црта своите соништа.

Во меѓувреме, нивните први зеаднички месеци изминуваа и Лара се соочи со една не толку соновна реалност. Дојде време за училиште.

„Запамети, Лара, ти си ми ќерка и се’ до ова лето живеевме во друг дел на градот, каде си одела во друго училиште. Сега влегуваш во ново училиште. Она што ќе им го кажеш ти на децата ќе биде единственото нешто кое тие ќе го знаат за тебе. Кажувај што помалку поединости за своето минато, ако некој воопшто те праша. Ако не си сигурна што да кажеш, смени ја темата или прашај го оној што те прашува нешто сосема друго,“ ја упатуваше Џон утрото на нејзиниот прв дел на школо.

„Да не ја спомнувам улицата, нели?“ праша Лара нервозно.

„Не улицата, не крадење и не сиропиталиштето. Измислуваш нова приказна, свој нов живот. Твојот претходен живот останува твој и недопран, но мораш да го оставиш тивок во себе, само за себе, за да завртиш нов лист. А се’ она што си го научила на претходните страници ќе остане со тебе.“

Излегоа од куќата. Џон ја придружуваше во новото училиште. Само за тој ден, ко што и’ рече, понатаму може и сама.

„Како да ’сменам тема’?“ праша  Лара во од.

„Обично е подобро да се прашува отколку да се одговара. Можеш да го превратиш прашањето и да им го поставиш истото на оние кои те прашуваат. Луѓето, вклучително децата, сакаат да говорат сами за себе и за нештата кои им значат на нив. Можеш да ги прашаш се’ за нешто што им значи. Ако некој има кутре, на пример, прашај го се’ за кутрето: како изгледа, со што си игра, што јаде, итн. Ако некој свири инструмент, прашај го се’ за тој инструмент и музиката што ја свири, колку е тешко, како се учи и слично. Можеш многу да дознаеш за луѓето без да откриваш многу за себе.“

„Па добро, ќе пробам,“ рече Лара со забележителна несигурност. „А зошто?“

„Би ти било полесно да не привлекуваш премногу внимание. Така ќе се поштедиш од многу непотребни и незаслужени неволји. Само ’огледувај’ ги децата околу себе.“

Лара намерно го прескокна чудниот збор кој тој често го употребуваше. „Алиштава што ми ги купи се добри. И сега сум чиста.“

„Да, ти избрав алишта какви сите носат за да станеш незабележлива.“

„Како не-за-бе-леж-ли-ва?“

„Да не привлекуваш внимание.“

„Лошо е да се привлекува внимание?“

„Може да биде напорно за тебе лично да привлекуваш многу внимание на почеток. Воопшто, сосема исцрпува ако постојано го привлекуваш сечие внимание. Гледаш, вниманието е нешто како ѕвонење на врата. Кога некој ти обрнува внимание, тој ти го тегне ѕвончето на врата и ти мораш некако да одговориш. Замисли дека ѕвончето постојано ти ѕвони и дека мораш на сите да им одговориш одеднаш. Добро е да контролираш чие внимание привлекуваш и кога сакаш да го имаш. А најмногу, мајсторство е да можеш да го предизвикаш токму оној вид на внимание кој го сакаш. За ова ќе зборуваме во иднина. Се однесува на уметноста на крадење што ветив дека ќе те научам. Времето на школо е дел од тоа учење.“

Лара подголтна. Не беше сосема сигурна дали сакаше внимание или не. Внатрешноста и’ се кинеше на две: еден дел чезнееше по сето внимание на светот, секогаш и само за неа, а друг дел ја избегнуваше помислата и сакаше да биде... некако сенковит. Сепак не рече ни збор, чувствувајќи го продорниот поглед на Џон на своето лице.

„Можеби некој ќе ти рече да раскажеш за дома,“ продоложи стариот. „Туку не зборувај за вежбите што ги правиме дома – мислам, споделеното сонување и следовите. Те молам да ги премолчиш овие вежби. Можеш да раскажуваш за приказните и за наевите.“

Лара се замисли. „Дали затоа што вежбиве се чудни?“

„Да, а можеш да се повредиш ако другите дознаат дека правиш чудни работи.“

„Зошто?“

„Одговорот е подолг од прашањето,“ воздивна Џон, „но еве дел од него. Затоа што луѓето, и децата исто, инстиктивно се концентрираат на се’ што е необично. Необичноста ги вознемирува луѓето од внатре. Ако не сум грешка, ти исто така се концентрираш на необични луѓе, нели?“

„Да...“ призна Лара неволно. „Во сиропиталиштето обично удиравме заеднички по секој што беше чуден. Ама на улица сите бевме чудни...“

„Токму така. Од друга страна, ако видиш необично убаво лице во гужва, дали исто кратко го гледаш како и другите лица?“

„Не, не можам некако да ги тргнам очите. Исто од многу грди лица.“

„Вистина, нема никаква разлика дали необичноста е пријатна ли непријатна, добра или лоша. Просто е различна и како таква привлекува внимание. Да се биде чуден значи просто да не се биде обичен. Сите да беа еднакво убави или грди, никој не ќе привлекуваше внимание. Меѓутоа, луѓето се различни, а некои се поразлични од другите. Разликата се внимава како чудност. Што почуден човекот, тоа повеќе внимание ќе привлекува. Ова може да биде пријатно внимание од љубезни луѓе; но дури и љубезноста на луѓето има граници.

Многупати, чудноста провлекува непријатно внимание. Ако си чудна на начин кој ги прави луѓето да мислат лошо за себе, ако сметаат дека си можеби подобра во нешто од нив, тогаш ќе се обидат да не правиш лошо да мислат за себе. Ќе се обидат да те направат како себе или полоша. Вака, мислат, ќе престанат да мислат лошо за себеси. Некако, чудаштвото предизвикува многу луѓе – не сите – да го срамнат она што е чудно, да направат тоа да исчезне и да не биде веќе чудно. Само за да се чувствуваат самите мирно и добро. Ако не можат да направат да исчезне, ќе го исмеваат, ќе направат чудното да изгледа лошо или срамно, или ќе удираат и удраат по него се’ додека ги вознемирува. Затоа и сакам да научиш да бидеш незабележлива; тоа значи да изгледаш обично, да не привлекуваш внимание, а внатре можеш да си бидеш чудна колку сакаш, но луѓето не ќе се обидуваат да те повредат или да те променат.

Ќе имаш пријатели кои ќе те сакаат токму затоа што си чудна и можат дури и да ти помогнат да станеш почудна, ко што и ти можеби ќе им помагаш во нивната сопствена чудност. Можеби ќе сретнеш и незабележливи луѓе кои ја кријат својата чудност под незабележителноста. И можеби и ќе ти се допаднат. Многу.“

Лара длабоко размислуваше, следејќи го Џон во чекор. „Зошто луѓето, многу луѓе,“ се исправи, „сакаат да удараат по чудното?“

„Затоа што многу луѓе се плашат дека всушност тие самите се чудни, или необични – на лош начин. Се плашат дека би откриле дека се послаби и поранливи битија од останатиот ’нормален’ свет. Многумина се плашат или се повредени длабоко внатре, полни се со вина и со бес кои не си ги признаваат или искажуваат. Некои дури се плашат да не откријат дека се всушност непоправливо лоши внатре. Не дека се навистина лоши овие луѓе – само се плашат дека би можеле да откријат такво нешто, ако се погледнат внатре. Луѓето кои гледаат внатре во себе, како што ние правиме кога си влегуваме во соништата, ги тераат другите и тие да гледаат во себе – а овие нејќат, од страв што ќе откријат внатре. Ко ти што се плашеше од шумата во сонот и не сакаше да погледнеш во неа. И возрасните имаат свои страшни шуми и исплашени деца внатре, нели? Види, стигнавме! Еве ја твојата нова школа, Лара.“

Нагло прекинувајќи го разговорот, тие влегоа во училишната зграда. Џон разговараше со возрасните, држејќи ја Лара за рака. Една млада жена дојде да ја земе Лара. Им се претстави како нејзина учителка, одговорна за нејзиното одделение. Џон, со лесен бакнеж на челото на Лара, си замина. Девојчето сега беше оставено само на себе.

Тоа погледна во учителката, прашувајќи се дали жената знае дека е тоа сирак и крадец. Учителката топло го возврати погледот. Ја зеде Лара за рака и почна да и’ говори за дневниот распоред. Појдоа кон училницата на вториот спрат на зградата. Ходниците беа свежо варосани и мирисаа на боја. Ученици се движеа по нив со викање и туркање. Девојчето се здрви во гужвата. Како што влезе во училницата, се сретна со низа очи кои ѕуреа во неа без љубопитност. На Лара и’ се слоши.

Бackground graphics developped by